AKŞEMSEDDİN (1390-1460)


Fatih Sultan Mehmet Han’ın hocası ve İstanbul’un fethinin manevi fatihi Akşemseddin; 1390 yılında Şam’da doğdu. Babası Şeyh Hamza olup,  soyu Ebubekir’e kadar ulaşır. Asıl adı Muhammed Bin Hamza’dır. Ak sakallı olması ve beyaz elbise giymesi nedeniyle Akşeyh ve Akşemseddin lakabıyla tanınmıştır.
Akşemseddin; ilk tahsilini babasından almış, 7 yaşında Kuran-ı Kerimi ezberleyerek hafız olmuştur. Babası ile Anadolu’ya gelerek; Amasya’nın Kavak nahiyesine yerleşti.  Alim bir zat olan babasının vefatından sonra Amasya ve Osmancık medreselerinde öğrenimine devam eden Akşemseddin, akli ve nakli ilimlerde söz sahibi oldu.  Tahsilini tamamlayınca,  Osmancık Medresesine müderris (öğretim görevlisi) oldu.  İlim öğretmeye devam ederken tasavvufa yönelerek;  talebe olmak üzere,  Ankara da bulunan Hacı Bayram-ı Veli’ye gitti. Hacı Bayram-ı Veli ve talebelerinin bazı hareketlerinde hoşlanmayarak, Halep’te ki Şeyh Zeynüddin’e  talebe olmak için yola çıktı. Halep’te bir gece rüyasında boynuna bir zincirin takılmış olduğunu, zincirin diğer ucu Hacı Bayram Veli’nin elinde ve kendisini Ankara’ya doğru çektiğini gördü. Bu rüya üzerine tekrar Hacı Bayram-ı Veli’ye dönerek ona talebe oldu. Tasavvufun bütün yol ve inceliklerini öğrenen Akşemseddin, Hacı Bayram-ı Veli’den icazet (diploma) aldı.  Hocasının iznini alarak önce Beypazarı ,  sonra İskilip ve daha sonra da Göynük’e yerleşti.  Bulunduğu her yerde büyük şöhret ve teveccühe mazhar olan Akşemseddin,  Göynük’ de çocuklarının tahsil ve terbiyesi ile meşgul oldu. Akşemseddin; tasavvufun yanında tıp ve eczacılık alanlarında da kendisini yetiştirdi.  Bulaşıcı hastalıklar,  gözle görülemeyecek kadar küçük canlı tohumlar  vasıtası ile olur diyerek Pasteur’dan 4 asır önce mikrobun tarifini yaptı.  Aynı zamanda kanser tedavisi ile de ilgilendi.  Bitkilerden ilaçlar hazırlayarak formüller ortaya koydu.
Akşemseddin;  birçok alim de yetiştirdi.  Muhammet Sa’dullah, Muhammet Fazlullah,  Muhammed Nurullah,  Muhammed Emrullah,  Muhammed Nasrullah,  Muhammed Hamdullah,  Hazirat-üş-Şami Mısıroğlu, Abdurrahim Karahisari,  Muslihuddin İskilibi  ve  ibrahim Tennuri bunlardan bazılarıdır.

Akşemseddin türbesi

Akşemseddin türbesi(Bolu)

Akşemseddin,  aynı zaman da II. Murad Han tarafından Fatih’e hoca olarak tayin edilmiştir.  Fatih Sultan Mehmed,  İstanbul kuşatması için ordusu ile harekete geçince,  Akşemseddin de Akbıyık Sultan, Molla Fenari,  Molla Gürani ve Şeyh Sinan gibi manevi ordu ekibiyle kuşatmaya katıldı.  Sultan’a sürekli nasihatlar vererek yol gösterdi. Fetihle ilgili müjdeler verdi.  Kuşatmanın uzaması ve savaşın osmanlı aleyhine dönmeye başladığı bir ara,  komutanlar ve askerler arasında kuşatmanın kaldırılması fikri yayılmaya başlayınca Akşemseddin; Sultan Mehmed’e bir mektup yazarak savaşın devam etmesi ve fethin gerçekleşeceği hususunda tavsiyelerde bulundu.
Nihayet;  29 Mayıs 1453 günü Sultan Mehmed Han ile birlikte şehre giren Akşemseddin;  Ayasofya da ilk cuma namazını kıldırdı.  Ebû Eyyüp El-Ensari’nin mezarının olduğu yeri işaret etti.  Fatih’in İstanbul da kalma teklifini kabul etmeyerek Göynük’e dönüp oraya yerleşti.  Bir taraftan ibadet ve ahiret hazırlığı ile meşgul olurken,  diğer yandan da küçük oğlu Hamdullah’ın Eğitim ve terbiyesi ile meşgul oldu.  1460 yılında Mescid de toplanan oğulları ve akrabalarına vasiyetini yaptı,  helalleşti ve Kuran okuyarak ruhunu teslim etti. Göynük’te  bulunan Süleyman Paşa Camii bahçesine defnedildi.

 

ESERLERİ

  • Risalet-ül Nüziyye
  • Def’ü Metain
  • Risale-i Zikrullah
  • Risale-i Şerh-i Ahvâl-i Hacı Bayram-ı Veli
  • Malumât-ı Evliyâ
  • Maddet-ül Hayat
  • Nasihatname-i Akşemseddin

 

 

 

Bir önceki yazımız olan T.C. HÜKÜMET VE BAŞBAKANLARI başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

6 Mayıs 2013 Saat : 3:01

AKŞEMSEDDİN (1390-1460) Yazısı için Yorum Yapabilirsiniz

Bizi takip edin

merak nedir? Son Yazılar FriendFeed
Devamını oku:
YUSUF HAS HACİB (1017-1077)
KAZ
PAPALIK
ADNAN MENDERES (1899-1961)
32 FARZ
PAPİRÜS
Kapat