BAYRAK


Bayrak, bir devleti veya bir kuruluşu temsil eden alâmet, milli sembol.
İnsanlık her dönemde kendini, içinde bulunduğu topluluğu veya devleti farklı kılmak, temsil etmek amacıyla belirli işaret veya sembolleri kullanmışlardır.

Eskiçağ devletlerinde, metal veya sert cisimlerden yapılmış işaretler kullanılırdı. Kumaş bayrak ve sembollerin kullanımı ise Ortaçağ’da başlamıştır. Eski Mısırlıların, Asurluların ve Hititlilerin kendilerine has bayrakları vardı. Yine Çin, Hindistan ve Doğu Romalılar’da üzerlerinde sembollerin bulunduğu bayraklara sahiptiler.
Eski Türkler, ucuna bir bez parçası takılan mızrakları savaşlarda kullanırlardı. Divânü Lugâti’t Türk’te, ferdi mücadelelerde ün kazanmış kahramanlara da bir alâmet olarak bayrak verildiği belirtilmekte olup; yine kaynaklardan, Oğuz ve Uygur Türklerinde bu alâmetlerin bayrak, badrak, badruk, bayrah şekillerinde telaffuz edildiğini öğrenmekteyiz. İslâmiyetten öceki dönemde daha çok göçebe hayatı sürdüren Türklerin bayraklarında siyah, kırmızı, sarı, yeşil, beyaz gibi çeşitli renkler kullanılıyordu. Göktürklerin kurt başlı mavi bayrak, Kırgızların yeşil ve kırmızı bayrak, Uygurların insan resimli bayrak, Hun İmparatorluğunun ejderhalı sarı bayrak kullandıkları rivayet edilir. Türk devlet ve toplulukları ile münasebeti olan Çin, Sasani, Doğu Roma gibi devletler de değişik şekillerde bayraklar kullanmaktaydılar. İslâmiyetten önce de bayrak kullanan Arap kabilelerinde, Hz Peygamber döneminden itibaren, daha düzenli ve belirgin şekilde bayrak kullanımı başlamıştır. Hz Muhammed (SAV), ilk defa Hicret yolculuğunda Medine’ye girerken bayrak kullanmış olup, devamında beyaz, sarı, siyah ve kırmızı gibi çeşitli renk ve şekillerde bayraklar kullanmıştır. Emevi ve Abbasiler dönemlerinde de muhtelif renklerde bayraklar kullanılmıştır.
Türkler, IX. Asırda İslâmiyeti kabul ettikten sonra, bayraklarında milli motif ve sembollerin yanında, İslâmi motif ve unsurlara da yer vermeye başladılar. İlk Müslüman Türk sülalesi olan Tolunoğulları, muhtelif bayraklar kullandılar. İlk Müslüman Türk devletlerinden olan Gazneliler de, hanedana mahsus resmi bayrak yanında, üst düzey yöneticilere de ayrı bayraklar verilirdi. Tamamen Türklerin bulunduğu alanda kurulmuş ilk Müslüman Türk Devleti olan Karahanlılar, kırmızı ve turuncu renkli tuğlu bayraklar kullanıyorlardı. Yine Müslüman Türk Devletlerinden olan Harezmşahların siyah, Babürlülerin ise kırmızı-sarı renkli bayrakları vardı. Büyük Selçuklu Devleti kurulmadan önce, kabilelerin başında bulunan beylerin kendilerine ait alâmet ve bayrakları bulunuyordu. Önce Seyhun Nehri kıyılarını, daha sonra da Buhara ve Horasan bölgelerini yurt edinen Oğuz kabileleri, kendilerine özgü bayraklarını muhafaza ettiler. Horasan ve İran’da kurulan Selçuklu devletinin ilk dönemlerinde eski kabile gelenekleri yanında; üzerinde ok ve yay resmi bulunan bayraklarını da kullanmayı da devam ettirdiler. Tuğrul Bey döneminden itibaren ise, Abbasilerin siyah bayraklarını da kullanmaya başladılar. Malazgirt meydan muharebesinde, Alparslan’ın sancağı üzerinde şehâdet kelimesi yazılıydı. Büyük Selçuklu Devletinde çeşitli renk ve türde bayrak kullanılırken, Anadolu Selçuklu Devletinde, Sultan’ın siyah renkli resmi sancağının yanında, üzerinde çeşitli resim ve şekiller bulunan sarı ve kırmızı bayraklar da bulunuyordu. Harizmşahlar, Atabegler siyah renkli bayrak yanında, çeşitli renkteki bayrakları da kullanmışlardır. Eyyûbilerin bayraklarında sarı ve kırmızı renkler hakimdi. Memluk Devletinde ise bayrağa özel bir önem verilir, bayraklar elmas ve diğer değerli taşlarla süslenirdi. Sultan’ın ‘Senâcak-ı Sultaniyye’ adlı resmi bayrağının rengi sarı olup; sancaktar tarafından taşınırdı. Anadolu’da kurulan beyliklerin, kendilerine mahsus alâmetleri ve bayrakları bulunuyordu.
Osmanlı İmparatorluğunda Bayrak: Osmanlıların ilk bayrağı, Anadolu Selçuklu hükümdarı Gıyâseddin Mes’ud tarafından hâkimiyet alâmeti olarak Osman Gazi’ye gönderilen beyaz bayraktır. Elviye-i Sultâniyye denilen Osmanlı Saltanat sancaklarının sayısı, ilk dönemlerde dört iken; XVI. yy’da yediye çıkmıştır. Bunlar beyaz, kırmızı, yeşil, sarı-kırmızı ve yeşil-kırmızı renklerden oluşuyordu. Ordu içinde, sınıflara göre bu değişik renklerden oluşan sancaklar kullanılıyordu. Kuruluştan itibaren saltanat bayrağı beyaz renk olarak devam ederken, Yavuz Sultan Selim’in Mısır Seferi ve Çaldıran Muharebesinde; beyaz bayrağın yanında kızıl renkli saltanat sancağını da kullandığı bilinmektedir. Yine Yavuz Sultan Selim, yeşil renkli bayraklar da kullanılmaya başlamıştır. Bundan sonraki zamanlarda yeşil renkli bayraklar daha çok denizcilikte yer aldı. XVIII. yy’dan itibaren de denizcilikte kırmızı bayraklar da kullanılmaya başlandı. III. Selim tarafından, ordu ve donanmada kullanılan bayraklardaki hilalin yanına, sekiz köşeli yıldızı da ilave ettirildi ve Osmanlı’nın resmi bayrağı olarak kabul edildi (1793). II. Mahmud zamanında kırmızı zemin üzerine ay yıldızlı bayrakların kullanımı artarken, yine aynı dönemde üzerinde kelime-i şehâdet ve fetih ayetleri bulunan siyah bayraklar da yaptırıldı ve II. Meşrutiyetin ilânına kadar ordu sancağı olarak kullanıldı. Osmanlı bayrağı, 1842 yılında Abdülmecit Han döneminde yıldızının beş köşeli hale getirilmesiyle son şeklini aldı ve bu tarihten sonra kullanılan, aynı zamanda Cumhuriyet Döneminde de kullanılmaya devam edilen Türk bayrağının şekli ortaya çıktı.. 1 Kasım 1922’de, hükümdarlık bayrağı kaldırılarak; milli bayrak ve hilâfet bayrağı devam ettirildi.
Türk Bayrağı: Bağımsızlığımızın timsali olan ay yıldızlı al bayrağımızla ilgili olarak, 20 Mayıs 1936 tarih ve 2994 sayılı kanun çıkarılarak şekli ve ölçüleri kesin olarak tespit edilmiş, 28 Temmuz 1937 tarih 2/7175 sayılı kararname ile de Türk Bayrağı Nizamnamesi yayımlanarak kullanılış şekli kurallar altına alınmıştır.

Bir önceki yazımız olan ÜZERLİK OTU başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

28 Ocak 2018 Saat : 2:47
  GENEL

BAYRAK Yazısı için Yorum Yapabilirsiniz

Bizi takip edin

merak nedir? Son Yazılar FriendFeed

Son Yazılar

Devamını oku:
DARÜLACEZE
DARÜLBEDAYİ
FEVZİ ÇAKMAK (1876-1950)
VEREM
YAHYA KEMÂL BEYATLI (1884-1958)
İBN-İ SİNÂ KİMDİR ?
Kapat