DNA


DNA

Canlıların kalıtımsal yapısında rol oynayan organik bir molekül. Bir nükleik asidi çeşidi olup ‘Deoksiribonükleik asit‘ yani kısaca DNA’dır. Canlılarda yönetici bir molekül olup, bütün hücrelerde bulunur ve hücrenin protein ve enzim sentezinde rol alır. Ayrıca hücrenin bölünerek,

yeni bir hücre meydana getirilmesinde de büyük rol oynar. Ökaryotik hücrelerde DNA, genel olarak hücre çekirdeği içinde bulunur. Çekirdek içinde bulunan kromatin, DNA ve ve buna bağlı proteinlerden yapılmıştır. DNA molekülünü oluşturan, her biri bir şeker ve bir fosfat grubu ile adenin,  guanin,  sitozin, timin adlı azot bazlarından birini içeren dört nükleotit,  çok uzun zincirler halinde; herhangi bir sırayla,  peş peşe dizilir. Bu türdeki iki zincirin birleşerek,  merdivensi bir yapı oluşturması ile meydana gelen DNA molekülü;  sağa doğru sarmal çizecek şekilde dönerek, çift sarmal bir yapı oluşturur.  İki zincir,  bazlar arasında kimyasal bağlarla birleştirilir. DNA’ nın bütün nükleotitlerinde,  şeker ve fosfor grupları aynıdır. Bunların farklılığı,  taşıdıkları bazlardan kaynaklanır ve taşıdıkları azotlu bazlara göre adlandırılırlar. Bunlar da Adenin nükleotit, guanin nükleotit, Timin nükleotit, Sitozin nükleotit’dir. Bu DNA molekülünü yapan nükleotitlerin, belirli bir sıra ve düzenle dizilmesiyle; molekül boyunca gen blokları oluşur. Böylece DNA,  genetik bilgiyi depolar. DNA’nın iki önemli görevi vardır:
-Hücre bölünmesinin hazırlıkları sırasında,  kendi kopyasını yapar. Kromozomların ikiye bölünmesi sırasında, DNA molekülü kendisini eşler. Buna replikasyon veya duplikasyon denilir. DNA’nin kendini kopyalaması sırasında,  molekül çözülerek;  kendi kendini eşler. Böylece DNA’nın bir kopyası yeni hücreye geçer.
-DNA’nın ikinci görevi,  kendinde toplanmış olan bilgiyi RNA (ribonükleik asit)’ya verme işidir.  Bu işleme de transkripsiyon denilir. DNA zincirlerinin üzerindeki nükleotitlerin sırası, proteinlerin yapılmasını sağlayan şifreyi belirler.  RNA molekülü,  bu şifreyi DNA’dan alarak;  kendi üzerine kopya ettikten sonra,  sitoplazmaya geçer ve orada ilgili protein yapılar.

Canlılar,  her biri çıplak gözle görülemeyecek kadar küçük,  hücreler topluluğundan meydana gelmiş olup;  her hücre de sitoplazma ve çekirdekten oluşur.  Çekirdek içerisinde kromozomlar bulunur.  DNA molekülleri de bu kromozom yapılarındadır.  Her canlının ve neslinin hayat planı,  hücre hafızasını meydana getirir.  Kromozom yapılarındaki DNA molekülleri şifrelerle kodlanmıştır.  Bütün hayatın dili; DNA’nın yapısındaki dört bazla (adenin, guanin, sitozin, timin) yazılmaktadır. Yani DNA,  hayatın (el-ayak-kafa yapısı, göz ve saç rengi v.s) bütün sırlarını kapsamaktadır.

 

——————————————————————–

Kaynaklar:
-Yeni Rehber Ansiklopedisi
-Oxford Genel Kültür Ansiklopedisi

Bir önceki yazımız olan KABAKULAK başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

27 Aralık 2014 Saat : 3:38

DNA Yazısı için Yorum Yapabilirsiniz

Bizi takip edin

merak nedir? Son Yazılar FriendFeed
Devamını oku:
İTİKÂF
NATO (Nort Atlantic Treaty Organization)
PENGUEN
HAREZMİ (EL BİRUNİ) KİMDİR ?
TURNA
ZEKÂİ DEDE (1825-1897)
Kapat