ERZURUMLU İBRAHİM HAKKI (1703-1780)


Büyük mütefekkir ve alim

İbrahim Hakkı;  1703 yılında,  Erzurum-Hasankale’de doğdu.  Babası Osman Efendi,  annesi Hanife Hatun’dur.  Küçük yaşta annesini kaybeden İbrahim Hakkı;  ilk tahsilini,  mutasavvıf olan babasından alarak;  tefsir, hadis ve fıkıh gibi dini ilimleri öğrendi.  Molla Muhammed Şihrani’den de astronomi, matematik ve fen dersleri aldı.  Böylece nakli ve akli ilimlerde kendini yetiştirdi.
erzurumlu-ibrahim-hakki-hazretleri-sempozyumla-3043086_6353_300 Sonra Tillo’da, İsmail Fakirullah’ın dergahına katıldı.  Babasının vefatı sonrası,  hocası tarafından ilim tahsili için,  Erzurum’a gönderildi.  Sekiz yıl orada  kaldıktan sonra,  Tillo’ya dönerek hocasının torunu Fatma Azize Hanım’la evlendi.  Uzun yıllar hocasına hizmette bulunduktan sonra,  1738’de Hacca gitti.  Daha sonra İstanbul’a giderek,  1752’de Sultan I. Mahmut’la görüştü,  Saray kütüphanesinde çalışma ve araştırmalar yaptı.  1753 yılında Erzurum’a dönerek,  Abdurrahman Gazi Dergahı’nda dersler verdi.  1755’de tekrar İstanbul’a giderek çalışma ve araştırmalarına devam etti.  En ünlü eseri olan ‘MARİFETNAME’yi bu dönemde yazarak , 1757’de tamamladı.  Bu eserde;  dini içerikli ön söz ve dört bölüm vardır.  Birinci bölümde;  Allah’ın varlık ve birliği, nesne ve bitkiler,  insan,  astronomi ve cağrafya konuları işlenmiştir.   İkinci bölümde;  insan anotomi ve fizyolojisi,  sağlık,  ruh ve ölüm konuları yer alır. Üçüncü bölümde;   insanın yapması gerekenler ve felsefi konular öne çıkar.  Son bölüm ise adabı muaşeret kurallarından bahseder.  Bu eser,  Farsça ve Fransızca’ya da çevrilmiştir.  1764 yılında,  Tillo’ya dönerek,  Hocası İsmail Fakirullah’ın dergahına yerleşti ve ölünceye kadar burada talebe yetiştirdi, eser yazdı.  1780 yılında vefat etti,  hocasının yanına defnedildi.
İbrahim Hakkı;  dini ilimler yanında,  fen ilimleri konusunda da kendini çok iyi
yetiştirmiştir.  Fizik,  kimya,  biyoloji,  matematik ve astronomide;  döneminin en önemli bilginlerindendir.  Dünyanın enlem boylamları konusunda çalışmalar yapmış, çok sayıda kentin enlem ve boylamını hesaplamış,  ayın hareketleri konusunda geniş çalışmalar yapmıştır.  Canlıların tekamülü konusunu araştırmış,  bunların ayrı ayrı yaratıldığı sonucuna varmıştır. Yaptığı taş kule,  ayna ve merceklerle güneş ışığının,  türbe içindeki hocasının mezarına her 21 Martta yansımasını sağlamıştır.

Bir şiirinden:
Hak şerleri hayr eyler
Arif anı seyreyler
Zan etme ki gayreyler
Mevla görelim neyler
Neylerse güzel eyler

imagesESERLERİ:

-Tecvit
-Tertb-ül Ulûm
-Divan
-Marifetname
-İrfaniyye
-İnsaniyye
-Lubb-ul Kutup
-Vuslatname
-Saadetname
-Vasiyetname
-Şükürname
-Safinet-u Nuh
-Kenzül-Fütuh
-Definet-ür Ruh
-Ruh-üş Şuyuh
-Mahzen-ül Esrar
-Ülfet-ül Enam

Bir önceki yazımız olan Victor Hugo Kimdir başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

5 Kasım 2013 Saat : 4:10

ERZURUMLU İBRAHİM HAKKI (1703-1780) Yazısı için Yorum Yapabilirsiniz

Bizi takip edin

merak nedir? Son Yazılar FriendFeed
Devamını oku:
İBN-İ HEYSEM ( 965-1040)
ÇİNÇİLLA
ALİ BİN İSA (EL KEHHAL)
SİNCAP
DARÜLBEDAYİ
GÜVE
Kapat