İNSAN


İnsan; canlı varlıklar arasında, en mükemmel olanıdır. Bir kısım hayvanların kendine özgü ve öne çıkan özellikleri vardır. Örneğin bir köpeğin işitme ve koku alma, bir şahinin görme, bir ceylanın koşma özelliği insana göre daha fazladır. Ama bir bütün olarak ele alındığında insan kadar tekamül etmiş başka bir canlı bulmak mümkün değildir. İnsan;  anatomik ve fizyolojik yapısı,  akıl gücü ile diğer canlılara hükmetme yeteneği ile donatılmıştır. Gülen, ağlayan,  yüzü kızaran, mutlu olan, acı çeken, organları hastalanan, göz yaşı ve ter döken, hayal kurabilen,  rüya gören ve en önemlisi beyin gücünün yaratıcılığını ve en büyük özelliği olan akıl gücünü kullanabilen insan; yapı itibarıyla da karmaşık bir sistemden oluşmuştur.  Bir başka özelliği de ruha sahip olmasıdır.  Beyin, kalp, ciğerler ve diğer organlar mükemmel bir biçimde kendi işlevlerini yerine getirirken, birbirleriyle de uyum içerisindedirler. İnsan vücudu,  fiziki ve biyolojik olarak öyle bir makinadır ki,  etten ve kemikten böyle bir tesis kurmak ancak ilahi bir gücün kuvveti ile mümkündür.
Bu mükemmel yaratığa şöyle bir bakarsak:

iskelet

İSKELET VE KEMİKLER: İskelet sistemi; kemikler, kıkırdaklar ve eklemlerden oluşur. Kemiğin yapısı organik ve mineral maddelerden oluşmuştur. İnsan vücudunda 206 kemik bulunur. İskelet ve kemikler:

-Vücut çatısını oluşturur, vücut şeklini verir
-Kas ve eklemler yardımıyla vücut hareketlerini sağlar
-İç organları korur
-Kasların tutunmalarını sağlar
-Kan hücrelerini üretir
İnsandaki kemik yapısı üç bölüme ayrılabilir:
-Kafatası, yüz, çene kemikleri
-Omurga, göğüs, kaburga, omuz ve kalça kemikleri
-Kol, el ve bacak, ayak kemikleri
Kemik; hem hafif hem de sağlam bir yapıya sahiptir. Sertliği sağlayan mineraller kalsiyum ve fosfordur. Büyük kemiklerin iç kısmında; kan hücrelerini (alyuvar, akyuvar) üreten ilik bölümü bulunur.
Başlıca kemik rahatsızlıkları:
-Raşitizm
-Kemik zarı iltihabı
-Kemik erimesi
-Kemik tümörleri
-Kan kanseri
-Omurga Çatlağı
-Kamburluk
-Romatizma

beyin

BEYİN: Kafatası içinde; üç kat beyin zarı ile örtülü, açık gri renkli,1,3-1,8 Kg ağırlığında, merkezi sinir sisteminin en önemli kısmı ve merkezi olan organdır. Beyin; önden arkaya doğru bir yarıkla iki ayrı yarı küreye ayrılır. Her yarım kürede dört bölümden (lob) meydana gelir. Bunlar; Ön, Şakak, Yan Kafa ve art kafa loblarıdır. Beynin başlıca yapı maddesi protein olup, ayrıca yağlı maddelerde ihtiva eder. Vücudun en yağlı organıdır. Yaklaşık 100 milyar sinir hücresi vardır. Dakikada beyne 75 ml kan pompalanır. İnsan beyni, doğuşa kadar gelişimini sağlar. Yeni doğan bebeğin beyni, bir yaşına kadar üç kat büyüklüğe ulaşır. Enerji; glikozun oksijenle yanmasından sağlanır. Vücudun en çok gligoz ve oksijen tüketen organı beyindir.
Beyin; Görme, işitme, kavrama, öğrenme, düşünme, bilgileri kaydetme ve saklama gibi özelliklerin komuta merkezidir. Rüya görmek, mukayese, yorum, program yapmak, zamanı algılamak beyin tarafından gerçekleştirilir. Beyin hücrelerinin özelliği uyarılabilir olmasıdır. Bir sinir hücresi uyarıldığı zaman; uyarı dalgası hücreden hücreye yayılır. Uyarı; ısı, ışık, ses, temas ile olabilir. Uyarıyı alan beyin kararını vererek; cevabı yine sinir uzantıları ile kaslara ulaştırır. Beyindeki en duygusal bağlantı, koku alma yoluyla olur.
Beyin; saniyede 10 katrilyon işlemi gerçekleştirebilir. Vücut ağırlığının yaklaşık %2’sinden oluşur, tüm vücudun kullandığı enerjinin %20’sini tüketir. Sinirlerdeki iletişim hızı saatte 330 km’dir. Her saniyede bir nöron (sinir hücresi) ölür. Beyindeki kılcal damarların uzunluğu yaklaşık 650 km’dir. Bu kadar önemli bir organının sırları, henüz tamamen çözülmüş değildir.
Başlıca Beyin Hastalıkları:
-Beyin tümörleri
-Damar tıkanıklığı ve damar kanaması
-Enfeksiyon
-Sara
-Parkinson-Alzheimer
-Psikiyatrik rahatsızlıklar

insan vücudu

OMURİLİK SOĞANI VE OMURİLİK:
Omurilik Soğanı; Beyin ile omurilik arasında bulunan ve beyin ile omurilik arasındaki bağlantıyı sağlayan organdır. Beyne giden bütün sinirler, omurilik soğanından geçer. İstem dışı çalışan organların hareketlerini yönetir. Kalbin çalışmasını, solunumu, damarları, sindirim ve boşaltım sistemlerini kontrol eder. Omurilik; omurga içerisinde bulunan ve beyinde olduğu gibi üzeri üç katlı zarla örtülü sinir dokusudur. Beyin ile organlar arasındaki iletişimi sağlar, refleksleri yönetir.

KALP: Bütün vücudun kan dolaşımını sağlayan sistemin temel organıdır. Göğüs boşluğunun orta kısmında bulunan kalp; iki karıncık ve iki kulakçık olmak üzere dört bölümden oluşur. Sağ karıncığa bağlı akciğer atardamarı ile küçük dolaşım, sol karıncığa bağlı aort (atardamar) ile de büyük dolaşım sağlanır. Akciğerde temizlenerek oksijen alan kan, toplardamar vasıtası ile kalbin sol kulakçığına, oradan da sol karıncığa geçer. Sol karıncıktaki temiz kan; kalbin kasılması ile aort kapağından geçerek, aort ve aorta bağlı damarlar
vasıtası ile bütün organlara ulaşır. Organlarda işlevini tamamlayan ve kirlenen an, toplardamarlar vasıtası ile sağ kulakçığa dökülür ve sağ karıncıktan geçerek tekrar temizlenmek üzere akciğerlere ulaşır. Kalpte sağ kulakçıkla sağ karıncık, sol kulakçıkla sol karıncık arasında birer kapakçık bulunur. Ayrıca atardamarların çıkışlarında olmak üzere iki kapakçık daha bulunur. Bu kapakçıklar; kanın bir sonraki bölüme geçmesini ve tek yönde hareket etmesini sağlar ve geri akışına engel olur. Aort çıkışı yanında bulunan iki atardamarda kalbi besleyen kronerlerdir. Kalp kaslardan oluşan bir organ olup, pompalama işini kasılıp gevşeme hareketi ile sağlar. Bir dakikada ortalama 70 kez bu hareketi sağlar. Bir günde vücuda yaklaşık 9.000 lt kan pompalar.
Başlıca kalp rahatsızlıkları:
-Kalp krizi
-Kalp yetmezliği
-Kalp kası iltihabı
-Damar tıkanıklığı
-Kapakçık rahatsızlıkları

DAMARLAR: Vücutta kan dolaşımını sağlayan ve bütün vücudu ağ şeklinde saran sistemdir. Kalpten vücudun organ ve dokularına kan taşıyan bölümü atardamarlar, geri toplayan kısmı ise toplardamarlardır. Bir insanda 96.000 km uzunluğa ulaşan damar sistemi mevcuttur.
Damar rahatsızlıkları:
-Damar sertliği
-Damar tıkanıklığı
-Varis

AKCİĞER: Göğüs boşluğunda, kalbin sağ ve solunda bulunan, iki parçalı temel solunum organıdır. Biraz daha küçük olan sol bölümde iki, sağ bölümde ise üç lob bulunur. Akciğere hava solunum borusu ve bronşlar vasıtası ile taşınır. Alınan havadaki oksijen hava kesecikleri aracılığı ile kana verilip, kandaki karbondioksit alınır. Böylece değişim sağlanarak kirli hava nefes verme yoluyla dışarı atılır. Bir günde akciğerler yaklaşın 7 bin lt kan, 9-10 lt’de hava girer ve çıkar.
Başlıca akciğer rahatsızlıkları:
-Akciğer kanseri
-Akciğer embolisi
-Akciğer ödemi
-Akciğer apsesi
-Zatürre
-Verem

DİYAFRAM: Göğüs boşluğu ile karın boşluğu arasındaki ince kas yapısıdır. Nefes alışımızı düzenleyen en önemli organlardan biridir. Nefes alışımızda göğsü dolayısıyla akciğeri genişleten, nefes verişte göğüs boşluğunu ve akciğerleri
daraltan organdır.
Başlıca rahatsızlıkları:
-Diyafram yırtığı
-Diyafram felci

KARACİĞER: Karın boşluğunun sağ üst köşesinde, üç yüzeyli piramit şeklinde, kahverengi-kırmızı renkli organdır. Dört bölümden (lob) oluşan karaciğerin alt kısmında safra kesesi bulunur. Karaciğere atardamar vasıtası ile temiz kan, toplardamar vasıtası ile de kirli kan girer. Karaciğer; kanı süzerek mikroplardan arındırır. Kanı depo eder, vücudun ihtiyacı olduğu anda dolaşıma aktarır. Kan şekeri seviyesini ayarlar, fazla şekeri ve vitaminleri depo eder. Karbonhidrat ve proteinleri yağa dönüştürür, kolesterol yapar. Yağların yakılarak enerji elde edilmesini sağlar. Üre elde etmeyi, plazma yapmayı sağlar. Salgıladığı safra ile bağırsaklardaki yağların parçalanmasını sağlar. Fazla salgılanan safra, safra kesesinde depolanır.
Başlıca karaciğer rahatsızlıkları:
-Hepatit, siroz
-Karında su toplanması
-Yağ birikimi
-Kist ve tümörler
-Safra yolu tümörleri, iltihap ve taşları

PANKREAS: Karın boşluğunda, mide ve karaciğer arasında bir organ olup,12-15 cm boyundadır. Baş, gövde ve kuyruk bölümlerinden oluşur. Ürettiği sıvıyı bağırsak sistemine aktararak; yağ, protein ve karbonhidratların parçalanması ve sindirilmesini sağlar. Ayrıca iç salgı yoluyla ürettiği insülini kana aktararak, kandaki şeker oranını düzenler.
Başlıca pankreas rahatsızlıkları:
-Pankreas iltihabı
-Panreas yetmezliği
-Pankreas kanseri

DALAK: Mide ile diyafram arasında bulunan, süngerimsi yapıda, 10-15 cm boyunda kırmızı-mor renkli organdır. Alyuvarlardan bir kısmını üretir ve vücut savunma sistemini güçlendirir. Kanda bulunan yaşlanmış ve bozulmuş alyuvar ve hücreleri parçalayarak yok eder.
Başlıca dalak rahatsızlıkları:
-Dalak kist ve tümörleri
-Dalak yırtılması
-Dalak büyümesi

BÖBREKLER: Bel omurgasının sağ ve solunda bulunan, yaklaşık 10 cm boyunda, 125-175 gr ağırlığında olan organlardır. Böbreğin dış yüzü dış bükey, iç kenarları içbükeydir. Dışı böbrek zarıyla kaplı; iç kısmında böbreğe giren ve çıkan damar ve sinirlerin ve yağ dokusunun bulunduğu bir boşluk vardır. İçerisinde böbrek havuzu ve kesecikler bulubur. İnsan tek böbrekle de yaşayabilir. Tek böbrek iki böbreğin görevini yapma kapasitesine sahiptir. Böbreğin ana görevi; kanı süzerek temizlemek ve fazla su ve atıkları idrar yoluyla dışarı atmaktır. Vücudun su, tuz, mineraller (sodyum, kalsiyum, potasyum) oranlarını dengeler. Tansiyonu düzenler, bazı hormonları üretir.
Böbrek rahatsızlıkları:
-Böbrek taş ve kumları
-Böbrek iltihabı
-Böbrek yetersizliği
-Böbrek kanseri

SİNDİRİM SİSTEMİ: Ağız, yutak, yemek borusu, mide, bağırsaklar ve anüsten meydana gelen yapıdır. Ağız yolu ile alınan besinler, dişler vasıtası ile çiğnenip parçalanır. Tükürük bezlerinin salgıladığı sıvı da sindirime yardımcı olur. Ağızda bulunan dil de, tad almayı sağlar, besinlerin yutağa gönderilmesine yardımcı olur. Ağızdan sonra yutak vasıtası ile yemek borusuna aktarılan besinler, mideye ulaşır. Mide dört bölümden meydana gelmiş, kaslı bir sistemdir. Alınan gıda ve içecekleri depo eder, salgıladığı eritici sıvılarla hazmı sağlar. Yeterli kıvama gelen materyal, onikiparmak bağırsağına geçer. Onikiparmak bağırsağı 10-15 cm boyunda ve C harfi şeklindedir. Karaciğerden gelen safra ve pankreasın sindirim enzimleri bu bölüme aktarılır. Onikiparmak bağırsağında,
protein, yağ ve karbonhidratların parçalanması ve sindirimi sağlanarak, ince bağırsakta emilimi için hazır hale getirilir. İnce bağırsak; 5-7 mt boyunda ve kıvrımlı şekildedir. Besinler ince bağırsakta, tamamen parçalanarak emilim yolu ile kana geçer. Kalınbağırsak; ince bağırsaktan sonra gelen, 1,5-2 mt boyunda,
geniş çaplı olup, incebağırsağı sarmalar. Üzeri çizgi halinde yağ tabakası ile kaplıdır. Suyun geri emilimini ve dışkının su miktarını ayarlar. Ayrıca tuzlar da bu bölümde emilir. Yararsız maddeler, dışkı olarak anüs yolu ile dışarı atılır.

DUYU ORGANLARI:
Göz: Kaş, göz kapakları ve kirpiklerle çevrili; göz çukurunda bulunan görme organıdır. Üç tabakadan oluşmuştur:
-Sert Tabaka: Gözün yuvarlak şeklini muhafaza eden, bağ dokudan oluşmuş, beyaz renkli tabakadır. Gözü dış etkilerden korur.
-Damar Tabaka: Sert tabakanın altında, göze siyah rengi veren kısımdır. Çok
sayıda kılcal damar içerir. Damar tabakanın ön kısmı, göze rengini veren irisdir. İrisin ortasında da göz bebeği bulunur.
Ağ Tabaka: Gözün sinir hücrelerinin bulunduğu bölümüdür. Işığa duyarlı görme hücreleri, bu sinirleri uyararak beyne ulaştırır.
Burun: Kemik, kıkır4dak ve yumuşak dokudan meydana gelmiş, koklama ve nefes almayı sağlayan organdır. Ayrıca; kulak zarının basınç dengesinin sağlanmasında, ses tonunun ayarlanmasında da yardımcıdır. İnsan burnu; 2000-10000 arası kokuyu ayırt edebilir ve 40000 değişik kokuyu hatırlayabilir. Kadınların burnu erkeklere göre daha hassastır.

Kulak: Başın iki yanında bulunan ve işitmeyi sağlayan organdır. Ses dalgalarını toplayan ve yönlerini tespit eden kulak kepçesi ve dış kulak yolundan meydana gelmiştir. Kulak kepçesi; kıkırdak ve etten oluşan kıvrımlı bir yapıya sahiptir. Alt kısmında yumuşak yapıda kulak memesi bulunur. Dış kulak yolu, kulak zarına kadar devam eder. Orta kulak; çekiç, örs ve üzengi kemikçiklerinin bulunduğu bölümdür. Bu bölümde basınç dengesini sağlayan, östeki borusu yutağa açılır. Orta kulak; ses titreşimlerini düzenleyerek, orta kulağa
iletir. İç kulak; kemik, zar ve sıvılardan oluşmuş; bir takım kanal ve boşlukları ihtiva eden ve kulak sisteminin en karmaşık bölümüdür. Burada; dış kulak ve orta kulak yoluyla gelen ses titreşimleri; elektrik dalgalarına çevrilerek beyne ulaştırılır. İnsan kulağı 20-20000 Hz (frekans) aralığındaki sesleri duyabilir.

Dil: Ağız içinde bulunan, tad almayı sağlayan ve kaslardan oluşan organdır. Kendini en çabuk yenileyen organdır. Dil üzerindeki pürüzlerde, tad almayı sağlayan papilla içerisinde sinir uçları bulunur. Bu sinir uçları sinirler vasıtası ile aldığı uyarıları beyne ulaştırır. Dil üzerinde; tatlı, acı,ekşi, tuzlu olanları hisseden bölümler vardır. Dilin ön kısmı tatlıyı, yan kısımları tuzu, arka yan kısımları ekşiyi, arka kısmı acıyı hisseder. Dil ayrıca besinlerin ağızda çevrimini ve yutmayı, konuşmayı sağlar.

Deri: Vücudun dış kısmını kaplayan; dokunma, hissetme duyusunu sağlayan organdır. Üst deri ve alt deri olmak üzere iki tabakadan meydana gelir. Üst deri alt deriyi koruyan ve sürekli yenilenen hücrelerden oluşur. Alt deri; duyu hücreleri ve sinir uçlarının bulunduğu kısımdır. Ayrıca bu bölümde kan damarları, ter bezleri, yağ bezleri, kıl kökleri bulunur. Deri; vücudu dış etkilerden korur, vücut ısısını dengeler, ter salgılayarak zararlı maddelerin
vücuttan atılmasını sağlar.

Bir önceki yazımız olan ABDULHAK HAMİT TARHAN (1851-1937) başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

13 Haziran 2013 Saat : 1:52

“İNSAN” için 2 Yorum

  1. orhan sofu dedi ki:

    organları düzenli çalışması lazım

  2. mahmut bey dedi ki:

    eskiden bukadar bilgili olmak mümkün degildi şimdi herşey basit

İNSAN Yazısı için Yorum Yapabilirsiniz

Bizi takip edin

merak nedir? Son Yazılar FriendFeed
Devamını oku:
KENE NEDİR?
BÜLBÜL
TAVŞAN
GÜVE
ŞEYH GALİP (1757-1799)
KIZBÖCEKLERİ
Kapat