SADREDDİN KONEVİ


İslâm Kelâm Alimi, Vahdet-i Vücûd Düşüncesi Temsilcilerinden
Adı Ebü’l-Meâli Sadrüddin Muhammed bin İshak bin Muhammed bin Yusuf Konevi olup, Malatya’da doğdu. Tam olarak bilinmemekle birlikte, XIII. YY’ın ilk yıllarında doğduğu kesindir.

Babası, Selçuklu Devletinde görev alan önemli bir yönetici, şehzadelerin hocası; aynı zamanda mutasavvıf-âlim olan Mecdüddin İshak; annesi ise Selçuklu sarayına mensup bir hanımdır. Konevi, daha küçük yaşlarından itibaren aile çevresinin avantajlarıyla iyi bir eğitim aldı, dini ve felsefi ilimleri öğrendi. Kendisi de bir mutasavvıf olan babasının yakın çevresinde de çok sayıda âlim ve mutasavvıf bulunuyordu. Bunlardan biri de Muhyiddin İbnü’l Arabî idi. Mecdüddin İshak, Mekke’de tanıştığı Arabî’yi Malatya’ya davet etti; O’da davete icabet ederek Malatya’ya geldi. Bir müddet Malatya’da kalan Muhyiddin İbnü’l Arabi ve Konevi’nin babası arasındaki dostluk ilerledi, birlikte gittikleri Konya’da Arabi de Selçuklu Sarayı’nda itibar gördü.
 Sadreddin Konevi 8-10 yaşlara geldiğinde babasını kaybedğince, Muhyiddin İbnü’l Arabî (Bazı kaynaklarda Mecdüddin İshak’ın vasiyeti üzerine) Konevi’nin annesiyle evlendi ve O’nun üvey babası oldu. Bundan sonraki dönemde, Muhyiddin-i Arabî’nin Konevi üzerindeki etkisi giderek arttı. O’nun tahsil ve terbiyesi konusunda azami gayret gösterdi, ikili arasındaki ilişki; Arabi’nin vefatına kadar devam etti. Birlikte Halep ve Şam’da bulunup derslere katıldılar. Muhyiddin İbnü’l Arabî’nin 1240 yılında vefatından sonra, Evhadüddin-i Kirmani’den ders ve feyz alan Sadreddin Konevi, bir müddet Mısır’da da bulunduktan sonra Hacca gitti. Oradan da Konya’ya geçerek yerleşti, kalan ömrünü de burada geçirdi. Bu süre içinde Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî ile yakın dostluklar kurdu, görüşme ve sohbetler yaptı; vefat edince de cenaze namazını kıldırdı. Nâsuriddin-i Tûsi ile, hikmete dair bazı meselelerde mektuplaşmalar yoluyla tartışmaları oldu. Din ve ilim adamlarını çevresinde topladı, binlerce talebe yetiştirdi; eserlerini yazdı. 1272 yılında Konya’da vefat etti, adıyla anılan caminin bahçesinde defnedildi.   
Yaşadığı dönemin en büyük âlimlerinden olan Sadreddin Konevi, Kelâm ilminin önde gelen isimlerindendir. Bu ilmin birçok konusunu açıklığa kavuşturan O’dur. Muhyiddin İbnü’l Arabi’nin Vahdet-i Vücud hakkındaki görüşlerini izah etmiş, açıklığa kavuşturmuş, bazı görüş ayrlıklarını da belirtmiştir. Konevi, hocası Muhyiddin’i Arabi ile birlikte, tasavvufu yeni bir aşamaya ve olgunluk dönemine taşıyan âlimdir.  Arabi ve Konevi, tasavvufu kendilerinden öncekilerin aksine; başta felsefe olmak üzere, İslâm düşüncesinin teorik ilimlerine göre ele alırlar. Konevi, tasavvufu ilmi-i İlâhi (metafizik) olarak tanımlar ve Allah’ın varlığının metafiziğin konusu olması gerektiğini savunur. Metafiziği ilmi-i İlâhi ve marifetullah karşılığı olarak kullanması, O’nun Tanrı anlayışını da ortaya koyar, Tanrı’yı mutlak varlık olarak belirtir. Ardından varlığın ikinci yönünü temsil eden mümkün ve imkân alanına geçerek, Tanrı-Âlem ilişkisini ele alır ve Tanrı mümkünlerin varlık sebebidir kanısını ortaya koyar. Tasavvufun felsefeye en yakın olduğu konu,  nefis ve buna dayanan ahlâk teorisidir. Konevi’ye göre nefsin bilinmesi, Tanrı’nın bilinmesinin yolu ve aracıdır; nefis insanın hakikatine gönderme yapan bir isimdir. Konevi’nin düşüncesinin merkezindeki kavram varlık, dolayısıyla Tanrı’dır. Buradan da zorunlu olarak, ikinci kavram olan insana ulaşır. Bunlardan hangisi öne alınsa, zorunlu bir biçimde diğerine ulaşılır. Konevi’nin birçok kerameti görülmüştür.
Sadreddin Konevi, İslâm düşüncesinde önemli etkileri olan sûfi bir düşünürdür. Tasavvufun şekillenmesi, İbnü’l Arabi ile birlikte Konevi’nin eser ve düşüncelerinin etrafında oluşmuştur. Sadreddin Konevi’nin birçok kerametinin görüldüğü nakledilir.
Eserlerinden Bazıları:
-Şerhu Edebi’l-kâdi
-ŞerhuKitabı’n Nafakât
-el-Cami’us sagir
-Serhü’lCami’us sagir
-Serhü’l Câmi’il kebir
-Umdetü’l-müfti ve’l –müstefti
-el-Fetâv’a-sugra
-el-Fetâva’l-kübrâ
-el-Vakı’at
-Usulü’l Fıkh

————————————————————————————————————————————–Yararlanılan Kaynak: TDV-İslâm Ansiklopedisi

 

Bir önceki yazımız olan SAMİHA AYVERDİ (1905-1993) başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

22 Nisan 2017 Saat : 9:10

SADREDDİN KONEVİ Yazısı için Yorum Yapabilirsiniz

Bizi takip edin

merak nedir? Son Yazılar FriendFeed
Devamını oku:
FERMAN NEDİR?
ERBAÛN
Burçların genel özellikleri
TALAS SAVAŞI (751)
HOKKA
Yengeç burcu (22 Haziran – 22 Temmuz)
Kapat