ZİYA GÖKALP (1876-1924)


Şair, Yazar, Siyasetçi ve Sosyolog
Asıl adı Mehmet Ziya olup, Tevfik Bey ve Zeliha Hanım’în oğlu olarak; 1876 yılında, Diyarbakır’da doğdu. Önce Mahalle mektebine gittikten sonra, Diyarbakır Askeri Rüştiyesi ve Mülkiye İdadisine devam etti. Bu arada babasını kaybeden Mehmet Ziya, amcası Müderris Hacı Hasip Bey’den, İslam ilimleri, Arapça ve Farsça dersleri aldı. 1894 yılında okuldan ayrıldı, ruhi bunalım sonucu intihara teşebbüs ederek, kafasına kurşun sıktı. Tedavisinin ardından, kendini okumaya
ve şiire verdi. Özgürlük konusuna ait eserler yazdı. 1896’da İstanbul’a giderek Baytar Mektebi’ne girdi. Okul döneminde özgürlükçü gruplarla teması sürdürerek, İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne katıldı. 1898 yılında, Sultan II. Abdulhamit aleyhine çalışmalar yaptığı gerekçesi ile tutuklanarak bir yıl cezaevinde yattıktan sonra, Diyarbakır’a sürgün edildi. Amcasının kızı Vecihe Hanım’la evlenen Ziya Gökalp; memuriyet ve yazarlık hayatını sürdürdü. Diyarbakır’da Hamidiye Alayları’nın dağıtılması konusunda gayret sarfetti. 1908’de II.Meşrutiyet’in kurulması sonrası, İttihat ve Terakki’nin Diyarbakır Şubesi’ni kurdu, Peyman Gazetesi’ni çıkardı. 1909’da Selanik’teki kongrede İttihat ve Terakki’nin yönetim kuruluna üye seçildi. Orada kalarak gençleri örgütledi, eğitime önem vererek, liselere Sosyal Bilimler dersinin konulmasını sağladı. Hedefinde Dünya’daki Türkler’in birleştirilip, güçlü bir Türk Devleti’nin kurulması vardı. 1911 yılında Genç Kalemler Dergisi’nde Altun Destanı’nı yayınladı. 1912 yılında dernek merkezinin taşınması ile o da İstanbul’a geldi. 1912 yılında Meclis-i Mebusan’a seçildi. Meclis’in kapanması sonrası; Önce Edebiyat Fakültesi’nde dersler verdi, sonra İstanbul Üniversitesi’de Sosyoloji öğretim görevlisi oldu. İstanbul’un işgali sonrası; İngilizler tarafından Malta’ya sürüldü. Sürgün sonrası Ankara’da Tel-if ve Tercüme Reisliği’ne, 1923 yılında Diyarbakır mebusluğuna seçildi. 1924 yılında İstanbul’da öldü.

ziya gökalp 2
1908 yılında Diyarbakır Gazetesi’nde yazarlığa başlayan Ziya Gökalp; 1909’da Peyman Gazetesi’ni çıkardı. Turan Şiiri; Genç Kalemler Dergisi’nde yayınlanınca büyük ilgi gördü. Türkçülüğü, İslamcılığı ve muasırlaşmayı bir bir potada birleştirmeyi esas alan dünya görüşünü savundu. Türkçülüğün Esasları kitabını yazdı. Milliyetçilik anlayışı, kültür milliyetçiliği idi. Kendisinin
Kürt kökenli olduğunu iddia edenlere, ‘değilim ama olsam da bir önemi yoktur’ cevabı bu konudaki çizgisini göstermiştir. Eserlerinde samimi ve sade bir dil kullanan Gökalp; şiirlerinde genel olarak hece veznini kullanmıştır. Aynı zamanda bir Türk sosyoloğu olan, Türkiye’de çağdaş sosyoloji ilmini kuran Ziya Gökalp’tir.

Başlıca Eserleri:
-Kızıl Elma
-Yeni Hayat
-Altın Işık
-Türkçülüğün Esasları
-Türkleşmek-İslamlaşmak-Muasırlaşmak

Bir önceki yazımız olan ÖMER SEYFETTİN (1884-1920) başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

30 Eylül 2013 Saat : 10:29

ZİYA GÖKALP (1876-1924) Yazısı için Yorum Yapabilirsiniz

Bizi takip edin

merak nedir? Son Yazılar FriendFeed
Devamını oku:
SEMENTASYON
HİPOMANİ NEDİR ?
SİNİRLER
BAĞIRSAK SOLUCANI
ZEHİRLENMELER
UYKU
Kapat